سيد علي اكبر قرشي
42
قاموس قرآن ( فارسي )
گفته مىشود ، آن آيات بقرار ذيلاند : * ( « وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ ) * . . . * ( وَإِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ . فَإِذا سَوَّيْتُه وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَه ساجِدِينَ » ) * حجر : 26 - 29 نظير اين آيات است آيهء * ( « إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ . فَإِذا سَوَّيْتُه وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَه ساجِدِينَ » ) * ص : 72 ، همچنين آياتيكه ميگويند : بشر از تراب آفريده شده مثل * ( « فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ » ) * حج : 5 ايضا 37 كهف ، 20 روم ، 11 فاطر ، 67 غافر و در بعضى از آنهاست : * ( « خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ » ) * . كه اشاره بخلقت مرحلهء اول و دوم مىباشد . اكنون مىرسيم باينكه كيفيت خلقت چگونه بوده است ؟ آيا مثل مار شدن عصاى موسى بوده يعنى خداوند جسدى از گل آفريده و پس از خشكيدن آن را دفعة مبدّل بيك بشر كرده است چنان كه عصاى موسى را بمار و اژدها مبدّل كرد يا طور ديگر بوده است ؟ سه وجه در اينجا متصوّر است : اوّل اينكه مثل عصاى موسى جسد گلى آدم با ارادهء خداوندى مبدّل به انسان شده است ، اين مطلب را مىشود از آيهء ، * ( « إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ الله كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَه مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَه كُنْ فَيَكُونُ » ) * آل عمران : 59 بدست آورد . جملهء * ( « خَلَقَه مِنْ تُرابٍ » ) * مفيد خلقت جسد اوست و جملهء * ( « ثُمَّ قالَ لَه كُنْ » ) * مىفهماند كه خدا اراده فرمود و همان جسد به انسان مبدّل شد گر چه به غير اين هم مىشود حمل كرد . خطبهء اول نهج البلاغه در اين مطلب صريح و غير قابل تأويل است در آن فرموده : « ثمّ جمع الله سبحانه من حزن الارض و سهلها و عذبها و سبخها تربة سنّها بالماء حتّى خلصت و لاطها بالبلَّة حتّى لزبت فجبل منها صورة ذات احناء و وصول و أعضاء و فصول اجمدها حتّى استمسكت و اصلدها حتّى صلصلت لوقت معدود و امد معلوم . ثمّ نفخ فيها من روحه